प्रतिनिधी जळकोट, लातूर कमलाकर वाघमारे
वसुंधरा महिला शेतकरी गटाकडून जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा चेरा येथे अत्यंत स्तुत्य उपक्रम राबविण्यात आला
चेरा येथे विकसित करण्यात आलेली 'पोषण परसबाग' (Nutrition Kitchen Garden) हा अत्यंत स्तुत्य आणि आदर्श उपक्रम आहे. ग्रामीण भागातील मुलांचे कुपोषण कमी करणे आणि त्यांना ताज्या, सेंद्रिय भाज्यांचा पुरवठा करणे या उद्देशाने हा प्रकल्प राबवला जातो.
या उपक्रमाची सविस्तर माहिती परसबागेचा मुख्य उद्देश
आरोग्य आणि पोषण: शालेय विद्यार्थ्यांना माध्यान्ह भोजनातून (Mid-day Meal) ताजी, रासायनिक खतमुक्त आणि पोषक अन्नद्रव्ये मिळावीत हा यामागचा मुख्य हेतू आहे.
सेंद्रिय शेतीचे महत्त्व:
विद्यार्थ्यांना लहानपणापासूनच सेंद्रिय शेती आणि पर्यावरणाचे महत्त्व कळावे, यासाठी ही परसबाग प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक म्हणून काम करते.
वसुंधरा महिला शेतकरी गटाची भूमिका:
नियोजन आणि लागवड: या महिला गटाने पुढाकार घेऊन शाळेच्या आवारातील रिकाम्या जागेची मशागत केली. माती सुपीक करून तिथे विविध प्रकारच्या भाज्यांची लागवड केली.
मार्गदर्शन आणि श्रमदान: महिलांनी स्वतः श्रमदान करून आणि आपल्या शेतीतील अनुभवाचा वापर करून ही बाग फुलवली आहे. तसेच, झाडांची काळजी कशी घ्यावी याचे तंत्रही त्यांनी शाळेतील शिक्षकांना व विद्यार्थ्यांना सांगितले आहे.. परसबागेत लावण्यात आलेल्या वनस्पती व भाज्या या पोषण परसबागेत प्रामुख्याने दररोजच्या आहारात लागणाऱ्या आणि जीवनसत्त्वांनी भरपूर असलेल्या भाज्यांची निवड केली जाते:
पालेभाज्या: पालक, मेथी, शेपू, माठ (यामधून लोहाचा भरपूर पुरवठा होतो).
फळभाज्या: टोमॅटो, वांगी, भेंडी, मिरची, गवार.
वेलवर्गीय भाज्या: दुधी भोपळा, कारली, पडवळ, कढीपत्ता, कोथिंबीर, शेवगा (शेवग्याच्या पानात आणि शेंगांमध्ये भरपूर पोषण असते). विद्यार्थ्यांसाठी व शाळेसाठी होणारे फायदे
ताज्या अन्नाचा पुरवठा: बाजारातून आणलेल्या शिळ्या किंवा रासायनिक औषधे मारलेल्या भाज्यांपेक्षा, शाळेतच पिकवलेल्या ताज्या भाज्या माध्यान्ह भोजनात वापरल्या जात असल्यामुळे विद्यार्थ्यांचे आरोग्य सुधारेल.
आनंददायी शिक्षण: विद्यार्थी स्वतः या बागेला पाणी देणे, कचरा काढणे या गोष्टी आवडीने करतात. यामुळे त्यांना 'श्रमप्रतिष्ठा' आणि 'कृषी विज्ञान' जवळून अनुभवता येते.
आर्थिक बचत: शाळेला बाहेरील बाजारातून भाज्या खरेदी कराव्या लागत नसल्याने आर्थिक बचतही होते.
निष्कर्ष:
वसुंधरा महिला शेतकरी गटाने चेरा येथील जिल्हा परिषद शाळेत राबवलेला हा उपक्रम केवळ एक बाग नसून, ते आरोग्य आणि शिक्षणाचे'एक सुंदर केंद्र बनले आहे. या उपक्रमामुळे गावातील महिलांची सामाजिक जबाबदारी आणि शाळेप्रती असलेली आपुलकी दिसून येते. इतर गावांसाठी आणि शाळांसाठीही हा प्रकल्प नक्कीच प्रेरणादायी आहे.
उमेद अभियानांतर्गत:
कृषी सखी सुचिता लक्ष्मण मरेवाड सीआरपी ज्योती माधव तांबवाडे व गटातील शेतकरी महिला 1)जयमाला कटके 2)जयश्री कटके 3)भाग्यश्री कटके 4)शितल मरेवाड 5)संध्या मरेवाड 6)सुलक्षणा मरेवाड 7) सुष्मिता माने 8) मनिषा माने 9) पार्वती माने 10) शांता मरेवाड 11) अंजली येवरे 12)भामाबाई मरेवाड 13) मंजू मरेवाड 14) अर्चना राजगिरवाड व
यावेळी जळकोट पंचायत समितीचे सहाय्यक प्रशासन अधिकारी सचिन काडवादे, जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा चेरा मुख्याध्यापक विजय तेलंग हे उपस्थित होते
